Over Corona stress en kritiek en zelfrechtvaardiging

“Mijn pubers zitten de hele dag thuis,” vertelde een gescheiden vriendin. Ze vervolgde, op een keurige anderhalve meter afstand: “Normaal hebben ze school, bijbaantjes, sport en hun vrienden en zie ik ze als het meezit bij het avondeten. Nu zitten ze elkaar en mij de hele dag dwars. Tot overmaat van ramp is de vriend van mijn oudste dochter gestopt met zijn HBO opleiding en was zijn vader zo kwaad dat de jongen naar ons is gevlucht. Nu heb ik vier kinderen tussen de 15 en 19 jaar in huis. Ze zitten overal, eten alles op, kibbelen de hele dag en voeren niets uit in het huishouden. En geef ik ze een taakje, dan keren ze zich tegen mij. Ik merk dat ik tegen ze begin te schreeuwen.” 

Nu we ons huis bijna niet meer uitkomen, lopen de spanningen in sommige gezinnen hoog op. Voordat je daadwerkelijk lelijke dingen tegen je kinderen gaat schreeuwen, is het verstandig om te kijken of je kritiek op een zodanige manier kunt verpakken, dat die beter aankomt.
Een mens heeft van nature het gevoel dat hij deugt. Wordt hij bekritiseerd, dan komt de boodschap over als: jij deugt niet. Dat veroorzaakt kortsluiting, waarna de bekritiseerde persoon zich wil rechtvaardigen, of de tegenaanval inzet: “Hoezo doe ik niks? Ik heb gewoon schoolwerk hoor! Nee, JIJ bent lekker bezig, waarom is mijn spijkerbroek nog niet gewassen?” 
Moet je je kritiek dan maar laten zitten? Ook niet verstandig, want a) het lost het probleem niet op en b) als je je eenmaal ergert gaat dat meestal niet vanzelf weer weg. Breng je kritiek mild en laat merken: jij bent wel oké, alleen dit gedrag vind ik niet zo leuk. Laat je puber zich (voor zichzelf) rechtvaardigen en vraag wat hij nodig heeft om wél wat taakjes op te pakken of zijn zus met rust te laten (of wat je dan ook stoort). En krijg je zelf kritiek? Probeer die dan ook in dat licht te ontvangen. Jij bent wel oké, maar misschien is je gedrag even niet zo fijn.
Wedden dat het een stuk gezelliger wordt?
(Deze tekst is tot stand gekomen in samenwerking met Stoepkrijt Tekstschrijverij en Uitgeverij.)